Tôi dành trọn ngày thứ hai để khám phá Sevilla. Điểm đầu tiên là nhà thờ lớn Sevilla, với tên đầy đủ là Catedral de Santa María de la Sede. Đây có lẽ là minh chứng cho chính sách chính trị khá phổ biến được áp dụng bởi những nhà cầm quyền Thiên Chúa giáo trên nhiều nơi trên thế giới. Cứ khi nào người Công giáo đánh bại một thế lực địa phương, một trong những điều đầu tiên họ làm là đánh sập những công trình tôn giáo đặc trưng của địa phương và thế chỗ vào đó là một nhà thờ, nhằm tôn vinh chiến thắng của họ. Các bạn cũng thử ngẫm lại những ngôi chùa cổ ở Hà Nội bị giặc Pháp phá bỏ rồi thế chỗ bằng nhà thờ. Ví dụ rõ ràng nhất? Chính là nhà thờ lớn Joseph, xây trên nền móng của chùa Báo Thiên xưa. Nhà thờ ở Sevilla này cũng không khác gì mấy, được xây trên nền móng nhà thờ Hồi giáo.
Đây được coi là nhà thờ lớn thứ 3 thế giới về mặt diện tích mặt bằng, chỉ xếp sau Saint Peter ở Roma và Saint Paul ở London. Nhưng để có được một kích thước to như bây giờ thì là cả một câu chuyện lịch sử thú vị đằng sau nó. Vào thế kỷ 12, tại vị trí nhà thờ hiện tại, những vị vua Hồi giáo cho xây một nhà thờ để phục vụ cho các tín đồi của đạo này. Đến cuối thế kỷ 13, khi quân đội Thiên Chúa giáo kiểm soát toàn bộ thành phố Sevilla, người ta đã tái sử dụng nhà thờ này dành cho cộng đồng tôn giáo mới trong vòng hơn 1 thế kỷ. Bắt đầu đến đầu thế kỷ 15, khi mà các hạng mục của nhà thờ Hồi giáo cũ có dấu hiệu xuống cấp, nhà cầm quyền Tây Ban Nha đã hạ lệnh cho phá hủy hết và xây công trình kiến trúc mới và là những gì chúng ta nhìn thấy ngày nay. Trong sử sách có ghi lại rằng vào thời điểm đưa ra quyết định xây lại nhà thờ, những người cầm quyền ở Sevilla thời bấy giờ đã nói với nhau rằng: “chúng ta hãy xây một công trình càng bự chiến càng tốt, để cho những thế hệ mai sau nhìn vào đó mà ngưỡng mộ chúng ta!”. Nhà thờ lớn Sevilla thực sự là rất to, nhưng chỉ có một điều mà đến bây giờ tôi vẫn chưa hiểu cho lắm đó là cái cách mà nó to. Theo những kiến thức mà tôi tích lũy được trên khía cạnh lịch sử và nghệ thuật, vào thời Trung Cổ, có một sự cạnh tranh khá phổ biến giữa các thành phố trong thế giới Thiên Chúa giáo ở Châu Âu. Thành phố nào cũng muốn xây cho mình một nhà thờ thật là hoành tráng để khoe với những thành phố khác rằng họ mới là người có quyền lực, có tiền. Nhưng theo thông lệ của những công trình gô tích thời bấy giờ, các nhà thờ thường được xây theo trường phái càng cao càng tốt. Nhà thờ ở Sevilla thì có vẻ như theo trường phái càng rộng càng tốt. Có lẽ là người Thiên Chúa giáo ở miền nam Tây Ban Nha thời bấy giờ nghĩ khác người?
Pho tượng án ngữ ngay trước cổng vào có tên gọi là “chiến thắng của lòng tin”. Nó được đặt ở đây nhằm tôn vinh chiến thắng của người Thiên Chúa giáo trước người Hồi giáo. Khi vào bên trong, tôi thực sự bị choáng ngợp bởi mức độ hoành tráng của nó: dài 130m, rộng 76m, cao 53m! Tôi không biết dùng từ ngữ nào để miêu tả bên trong của nó nên chỉ có thể đưa những bức ảnh dưới đây để các bạn chiêm ngưỡng.
Khu vực mà tôi quan tâm nhất bên trong chính là mộ phần của Christopher Columbus, nhà thám hiểm trứ danh đã tìm ra Châu Mỹ. Để “cùng đẳng cấp” với nhà thờ, kích cỡ của nấm mồ cũng bự chiến dã man, cao gần 3m!
Điều thú vị ở đây, đó là Christopher Columbus không hề qua đời ở Sevilla mà là ở Valladolid vào năm 1506 và được chôn ở thành phố đó. Thế rồi ông này chết cũng không yên. Theo nguyện vọng của cậu con trai, thi hài của Columbus được chuyển sang tận bên kia Đại Tây Dương, đáp đến nước Cộng Hòa Dominica vào năm 1542 rồi sau đó lại “phiêu lưu” tiếp đến Cuba năm 1795. Mãi đến năm 1898, thi hài của Columbus mới được hồi hương và được đưa về nhà thờ lớn ở Sevilla.
Lăng mộ của Christopher Columbus (người Tây Ban Nha gọi là Cristobal Colon) được bốn pho tượng nâng đỡ. Bốn bức tượng này là bốn vị vua, tượng trưng cho bốn vương quốc Thiên chúa giáo tồn tại trên đất Tây Ban Nha vào thời kỳ của ông này: Navarra, Castilla, Leon và Aragon.
Khi ra khỏi nhà thờ lớn, tôi tiếp cận một khu vực sảnh ngoài trời với rất nhiều cây cam, Patio de los Naranjos. Đây là ấn tượng rõ nét nhất về khung cảnh đặc trưng ở các thành phố hay thị trấn ở vùng Andalucia, bạn sẽ thấy khắp nẻo đường con phố thoang thoảng đâu đó mùi cam. Khí hậu ấm áp của Địa Trung Hải là điều kiện lý tưởng cho những nước như Tây Ban Nha nuôi trồng cây ăn quả quanh năm và việc trồng cây cam là một cách quy hoạch đô thị rất riêng.
Ở đây, trồng cam là một cách thể hiện tinh thần tập thể bởi những quả cam mà bạn có thể hái lượm miễn phí không thuộc tài sản riêng tư của ai mà hoàn toàn dành cho cộng đồng. Khu vườn này là những gì còn sót lại của di tích Hồi giáo xưa. Ngay ở chính giữa vẫn còn đài phun nước, trước kia được cộng đồng tín đồ Hồi giáo sử dụng để rửa sạch mình trước khi đi vào cầu nguyện.
Từ góc nhìn này, có thể thấy sự pha trộn rất rõ giữa nhà thờ lớn (phía sau) theo dòng kiến trúc gô-tích đặc trưng Thiên chúa giáo, và phần cổng vòm rất Hồi giáo.
Nằm về phía đông bắc của nhà thờ lớn là tòa tháp chuông Giralda. Đối với người Sevilla, tháp Giralda là một niềm tự hào giống như người Paris và tháp Eiffel của họ. Cao 98m, đây vốn dĩ là một tòa tháp chuông Hồi giáo nhưng sau đó bị chuyển hóa thành tháp chuông Thiên chúa giáo khi người Tây Ban Nha chiếm được Andalucia. Trên đỉnh ngọn tháp này là một pho tượng 7m tượng trưng cho biểu tượng chiến thắng của đức tin và có thể xoay chuyển hướng theo ngọn gió. Chính vì chức năng xoay chuyển này mà người ta đặt tên là Giralda, trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “hướng theo chiều gió”. Dù bạn ở bất cứ vị trí nào trong nội thành Sevilla, bạn sẽ luôn nhìn thấy tòa tháp Giralda. Điều đáng nói ở tòa tháp Giralda đó là trông nó rất giống một số tòa tháp chuông Hồi giáo ở Marốc, quốc gia mà tôi đặt chân đến vào đầu năm 2011. Thật vậy, nếu đặt 3 tòa tháp Giralda, Kutubia và Hassan thì có lẽ người ta sẽ nghĩ Giralda là một địa danh nằm ở quốc gia nào đó Bắc Phi. Thực ra, có một sự giải thích lôgich đằng sau sự giống nhau này.
Tháp Hassan II ở Casablanca (Marốc)
và tháp Kutubia ở Marrakech (Marốc)
Sau khi người Hồi giáo kiểm soát toàn bộ miền nam Tây Ban Nha vào thế kỷ thứ 8 sau CN, Sevilla là thành trì quan trọng số 2, chỉ xếp sau Cordoba. Sau nhiều thế kỷ giao tranh với quân đội Tây Ban Nha ở phía bắc, vương quốc Hồi giáo ở Andalucia dần dần mất ưu thế. Họ thua từ trận này đến trận khác và để cho quân Tây Ban Nha tiến rất sâu vào lãnh thổ. Trước sức ép quân sự gần như không thể chống lại từ phương bắc, vị vua Hồi giáo vùng Andalucia đã phải tìm kiếm đồng minh từ các khu vực bên cạnh. Trong số các thế lực cùng trong thế giới Hồi giáo, chỉ có những vị vua thuộc triều đại Almohad đến từ Marốc (Bắc Phi) là lớn mạnh hơn cả. Nhận được lời kêu cứu từ Andalucia, các vị vua Almohad đã mang theo quân đội đánh đáp trả sòng phẳng với quân Tây Ban Nha. Sau khi ổn định được tình hình ở biên giới với người Thiên chúa giáo, quân đội Almohad quay ra chiếm quyền, hất cẳng những ông vua Hồi giáo cũ và thành lập ra một triều đại mới. Andalucia vào thế kỷ 12, dưới triều đại Almohad đã phát triển mạnh mẽ và đây cũng là điểm mốc đánh dấu sự khai mào của dòng kiến trúc Mudéjar. Dòng kiến trúc này dường như không chỉ phát triển ở vùng Andalucia mà còn lan rộng sang cả Ma rốc, bởi quốc gia này cũng là một lãnh thổ thuộc sự quản lý của các vị vu Almohad. Đây là lý do vì sao có những nét kiến trúc tương đồng giữa những thành phố lớn ở Ma rốc (Fes, Marrakech, Meknes) và Andalucia (Sevilla, Cordoba, Grenada).
Tôi quyết định leo lên đỉnh của tháp Giralda để có cái nhìn toàn cảnh thành phố. Điều đặc biệt phía bên trong của tháp này, đó là người ta không thiết kế các bậc thang hình xoắn ốc như những tòa tháp khác, mà lại xây một chiếc ván lát gạch. Chuyện kể rằng xưa kia, dưới các triều đại vua Hồi giáo, các vị chức trách thường phải cưỡi ngựa leo lên đỉnh để rung chuông, báo hiệu các tín đồ đến giờ cầu nguyện.
Những khung cửa sổ hẹp dọc theo lối đi cho phép tôi có cái nhìn gần hơn đến phần nóc của nhà thờ lớn Sevilla, rất đồ sộ và đặc trưng trường phái gôtích với sự góp mặt của những pho tượng quái vật và các thể loại tường đỡ.
Ngay bên cạnh nhà thờ lớn là quần thể cung điện hoàng gia Alcazar. Mặc dù có cái tên với âm hưởng Ảrập và vẻ bề ngoài rất chi là Hồi giáo, Alcazar là một công trình kiến trúc 100% Thiên chúa giáo! Nghe có vẻ lạ đúng không? Nhưng như thế thì mới là Andalucia, vùng đất của sự pha trộn giữa Thiên Chúa giáo và Hồi giáo. Sự pha trộn ấy chính là nghệ thuật Mudéjar (xem thêm ở đây). Ở Tây Ban Nha vào thế kỷ 14, cuộc giao tranh giữa người Thiên Chúa giáo và Hồi giáo đang ở giai đoạn cuối. Quân đội Tây Ban Nha theo Thiên chúa giáo dần chiếm lại nhiều lãnh thổ trong đó có thành phố Sevilla. Dưới triều đại của vua Tây Ban Nha Pedro I (1350-1369), mặc dù vẫn còn trong giai đoạn đánh nhau với người Hồi giáo, nghệ thuật Hồi giáo vẫn được phát triển rực rỡ. Người Tây Ban Nha không bài trừ và phá hủy tất cả công trình Hồi giáo đang tồn tại mà còn tỏ vẻ thích nó và cho xây thêm những cung điện mang âm hưởng Ảrập. Alcazar là cung điện hoàng gia lâu đời nhất Châu Âu mà vẫn còn đang được sử dụng. Ngay từ khi người Tây Ban Nha chiếm lại Sevilla vào thế kỷ 13, các vị vua đã đến đây ở. Hoàng hậu Isabelle và vua Charles đệ ngũ đã từng sống trong cung điện này một thời gian. Cũng chính tại nơi này, Christopher Columbus và Magellan đã tiếp diện nhà vua để thuyết phục cung cấp tiền bạc và tàu thuyền phục vụ cho chuyến thám hiểm Châu Mỹ và thế giới của họ. Ngày nay, mặc dù gia đình hoàng gia hiện tại chủ yếu sống ở Madrid nhưng họ vẫn lưu lại cung điện này một vài lần trong năm. Vào năm 1995, công chúa Elena, con gái của vua Juan Carlos I đã từng tổ chức tiệc tùng linh đình ở đây sau khi tiến hành thủ tục hôn lễ ở Nhà Thờ Lớn Sevilla.
Từ quầy soát vé, cổng chính Puerta del León dẫn tôi vào sảnh Patio del León, di tích còn lại của trại lính hoàng cung dưới thời các vị vua Hồi giáo. Hồi ấy, cung điện Alcazar có tên Ả rập là Al Muwarak. Từ sảnh này, tôi đi qua hàng loạt khu vực mà người Tây Ban Nha gọi là patio, một trường phái quy hoạch kiến trúc đặc trưng chỉ có ở xứ sở bò tót. Patio là một quần thể sảnh ngoài trời hình vuông và được bao bọc bởi 4 bức tường hoặc bốn dãy nhà khép kín. Vì khí hậu ở vùng Andalucia rất nóng nực vào mùa hè nên việc quy hoạch một khu vực mát mẻ bên trong các tòa nhà là điều cần thiết.
Patio vì thế đóng vai trò như một giếng giời, được thiết kế hài hòa với thiên nhiên. Người ta bổ sung thêm cây cối, hoa hoét, đài phun nước, tất cả để tạo ra một cảm giác như đang ở trong thiên nhiên tươi mát. Phong cách kiến trúc này ban đầu chỉ gói gọn trong các công trình của hoàng gia và giới quý tộc nhưng sau này đã lan rộng ra các công trình dân dụng dành cho bất cứ ai có điều kiện kinh tế. Từ patio này sau đó đã vượt ra khỏi biên giới Tây Ban Nha và lan tỏa ra khắp thế giới. Dưới đây, tôi chỉ liệt kê ra một số sảnh patio đáng kể nhất.
Patio de la Monteria, trước đây là nơi tụ tập của giới hiệp sỹ, thợ săn chuyên nghiệp và các phái đoàn kỵ sỹ hoàng gia. Mọi người tập trung ở đây trước khi khởi hành đi săn bắn ở những khu rừng bên ngoài. Nên nhớ rằng vào thời Trung Cổ ở Châu Âu, săn bắn là một thú vui của hoàng gia, nhưng cũng là dịp để giới quý tộc khẳng định vị thế của mình qua tài bắn cung.
Casa de la Contratación, được xây bổ sung vào đầu thế kỷ 16, trùng vào đúng giai đoạn lịch sử hưng thịch nhất của Tây Ban Nha. Đây là thời kỳ mà Tây Ban Nha cực kỳ giàu có nhờ tìm ra Châu Mỹ và khai thác nhiều mỏ vàng ở các thuộc địa. Cung điện này được xây dựng với mục đích kiểm soát và điều tiết mạch thương mại giữa Tây Ban Nha đại lục và các thuộc địa Châu Mỹ.
Patio de las Doncellas, trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “sảnh những cô gái đồng trinh”. Có tên như vậy vì có một truyền thuyết nói rằng xưa kia quốc vương Hồi giáo có thói quen bắt 100 cô gái còn trinh được lấy từ những ngôi làng Thiên chúa giáo lân cận. Không cần phải nói, điều này là một lý do khiến cộng đồng tín đồ Thiên Chúa giáo tức giận và là một trong những nguyên nhân dấy lên phong trào bài Hồi.
Patio de las Muñecas, vốn dĩ là khu vực dành cho các cung tần mỹ nữ dưới triều đại các vị vua Hồi giáo. Sau này, khi người Tây Ban Nha chiếm lại, đặc biệt là dưới thời vua Pedro I, thì khu vực này được tu sửa lại thành nơi ở riêng dành cho vua. Các cột đỡ bằng cẩm thạch màu nâu được nhập trực tiếp từ Hy Lạp và Ý.
Salón de Embajadores là nơi vua Pedro I thiết triều. Tại đây, điểm sáng nhất chính là phần trần nhà được thiết kế bằng gỗ dát vàng với các họa tiết hình ngôi sao, tượng trưng cho vũ trụ.
Sảnh này có một thời gian được gọi là “sảnh quả cam vàng” vì trần nhà hình tròn có dáng vẻ gì đó giống quả cam. Chính tại sảnh này, Christopher Cololumbus đã gặp mặt vua Tây Ban Nha sau chuyến khám phá ra Châu Mỹ của ông.
Có thể nhận thấy ở khắp mọi nơi, từ trên bề mặt tường đến nền nhà đều có biểu tượng hình con sư tử và hình pháo đài. Đây là hai biểu tượng được bổ sung một cách có hệ thống bởi các vị vua Tây Ban Nha, nhằm tôn vinh chiến thắng vẻ vang của họ trước người Hồi giáo sau khi quân đội Tây Ban Nha chiếm lại được phần lớn lãnh thổ Andalucia. Khu vực cuối cùng của quần thể cung điện là vườn thượng uyển rộng 70.000 m2 với hơn 200 loại cây khác nhau và được quy hoạch với đủ các trường phái hỗn độn từ Phục Hưng đến Barốc.
Ra khỏi cung điện Alcazar, chỉ cần đi men theo lớp tường thành bao bọc bên ngoài là tôi xâm nhập vào khu phố Santa Cruz, trước kia là nơi cộng đồng người Do Thái sinh sống. Đây cũng là khu vực cổ nhất với phong cách quy hoạch đặc trưng của các thành phố và thị trấn vùng Andalucia. Điểm đặc thù nhất của nó là một mê cung các ngõ ngách chạy ngoằn nghoèo và dọc hai bên là những dãy nhà san sát nhau luôn được trang trí cây hoa lá cành sặc sỡ.
Những nẻo đường khúc khuỷu có thể khiến cho du khách bị lạc nhưng đối với tôi, đó mới là một trải nghiệm thú vị. Lạc vào những góc phố ít người và thỏa thích ngắm nhìn những ngôi nhà đặc trưng. Nhưng tại sao khu phố này lại có kiểu ngoằn nghoèo như vậy? Câu trả lời chính là ở nguồn gốc Ảrập của Santa Cruz. Dưới thời các vị vua Hồi giáo, Santa Cruz là trung tâm của thành Sevilla với cái tên Medina, một cái tên phổ biến ở bất cứ thành trì nào mà bạn thấy trong giới Hồi giáo. Với cái nóng của vùng Andalucia, người ta để các nẻo ngõ rất hẹp và các ngôi nhà hai bên đều được xây với thiên hướng ốp mặt tiền vào nhau càng gần càng tốt. Như thế, bóng của mái nhà sẽ soi lên ngõ, cộng thêm sự hút gió nhờ độ hẹp của ngõ, và nhờ thế, người ta sẽ tránh được cái nóng của mùa hè.
Sau khi Sevilla rơi vào tay người Tây Ban Nha vào cuối thế kỷ 13, người Hồi giáo bị đuổi đi và vua Tây Ban Nha đã dồn hết tất cả người Do Thái vào khu phố này. Với bản tính chịu khó làm ăn, cộng đồng Do Thái ít nhiều đã gây dựng lên sự sầm uất của khu phố trong vòng gần 2 thế kỷ. Nhưng sau đó, họ bị phân biệt đối xử và bị vua Tây Ban Nha đuổi đi. Năm 1492 chứng kiến những người Do Thái cuối cùng bị trục xuất khỏi vương quốc Tây Ban Nha và khu phố Santa Cruz vì thế mà bị lụi bại.
Ngày nay, Santa Cruz là khu phố lãng mạn nhất Sevilla. Ở đây, hầu như hộ gia đình nào cũng sở hữu một sảnh vườn ngoài trời patio, một nơi để toàn gia đình sum vầy và tiếp khách trong những ngày nóng nực mùa hè. Ở rất nhiều hẻm ngõ, bạn chỉ cần ngó qua những khe song sắt của cổng chính là đã có thể thấy le lói phía sau những sảnh vườn như thế này. Trước khi có sự ra đời của máy điều hòa nhiệt độ, người dân vùng Andalucia đã biết cách thiết kế hệ thống giếng giời và cửa ra vào nhằm mục đích hút các luồn gió mát vào nhà mình.
Đây cũng là khu vực tập trung rất nhiều nhà hàng sang trọng cũng như các cửa hàng bán đồ lưu niệm. Một trong những sản phẩm đặc trưng nhất ở đây có lẽ là những gì liên quan đến đồ trang trí nội thất bằng gạch lát men. Thái balo
Điều thú vị ở đây, đó là Christopher Columbus không hề qua đời ở Sevilla mà là ở Valladolid vào năm 1506 và được chôn ở thành phố đó. Thế rồi ông này chết cũng không yên. Theo nguyện vọng của cậu con trai, thi hài của Columbus được chuyển sang tận bên kia Đại Tây Dương, đáp đến nước Cộng Hòa Dominica vào năm 1542 rồi sau đó lại “phiêu lưu” tiếp đến Cuba năm 1795. Mãi đến năm 1898, thi hài của Columbus mới được hồi hương và được đưa về nhà thờ lớn ở Sevilla. 
0 nhận xét:
Đăng nhận xét