Tản bộ qua những con phố nhỏ quanh co, bạn có cảm giác như đang lạc vào một ngôi làng. Nếu như bạn đang ở một vùng đồng quê thì không nói làm gì. Nhưng nếu bạn đang ở giữa lòng thành phố Paris phồn hoa mà lại tìm được một nơi bình dị như vậy thì quả là độc đáo. Và đó chính là điểm thu hút khách du lịch đến với đồi Montmartre. Điểm bắt đầu quen thuộc của rất nhiều du khách? Một chuyến khám phá vòng quanh đồi Montmartre bằng chiếc tàu hỏa du lịch với điểm xuất phát là Moulin Rouge, một địa danh cũng rất chi là quen thuộc với những ai yêu Paris.
Cứ đều như chanh vắt, chiếc tàu hỏa đáng yêu này tiến hành 8 chuyến du ngoạn một ngày qua những con phố rất nhỏ và hẹp của Montmartre Đây là một sự lựa chọn tốt dành cho đối tượng gia đình có trẻ nhỏ hoặc những du khách không thích đi bộ.
Trước khi trở thành một trong những địa danh khét tiếng của Paris, Montmartre vốn dĩ đã rất giàu truyền thống lịch sử, đặc biệt là trên khía cạnh tôn giáo. Cái từ Montmartre là một từ ghép của hai từ Mont (“ngọn đồi”) và Martyrs (“người tử vì đạo”). Ghép hai từ lại với nhau, chúng ta tạm dịch là ngọn đồi của những người tử vị đạo. Tại sao lại có cái tên như vậy? Đó là vi ngày từ cái thời khai sinh lập địa ra thành phố Paris, kinh đô ánh sáng là một phần của đế chế La Mã. Vào giai đoạn đầu của sự truyền bá đạo Thiên Chúa giáo trên toàn Châu Âu, những tín đồ theo đạo này được cho là những phần tử phản động chống lại đế chế La Mã.
Vì thế, rất nhiều tín đồ đã bị cho hành quyết tại chính ngọn đồi Montmartre ngày nay. Sau khi đế chế La Mã sụp đổ và được thay thế bởi những vương quốc nhỏ theo Thiên Chúa giáo, ngọn đồi Montmartre đã trở thành một trong những điểm hành hương khá quan trọng trong suốt thời Trung Cổ. Cả một ngôi làng đã hình thành và phát triển tại đây, dưới sự quản lý của một cộng đồng tu sĩ. Sự tồn tại của cộng đồng này trong một thời gian dài vài trăm năm đã góp phần không nhỏ vài chất lãng mạn của ngôi làng Montmartre.
Họ canh tác một khu vườn trồng nho làm rượu và rồi bán đi để lấy tiền trang trải khuôn viên tu viện. Đây chính là di sản còn tồn tại đến ngày hôm nay và là một điều kỳ diệu khiến đại đa số du khách quốc tế phải bất ngờ. Người ta cứ nghĩ rằng đã là rượu vang thì phải là những thửa ruộng nho bát ngát ở đâu đó xa xăm như Bordeaux hay Bourgogne hay Champagne.
Không mấy ai để ý rằng ngay giữa lòng Paris, ở ngọn đồi Montmartre bình dị này, lại tồn tại một khu vực trồng nho làm rượu có từ thế kỷ 12. Tất nhiên, giống nho đang được trồng ở đây không phải là loại nho được canh tác cách đây vài trăm năm. Thửa ruộng nho của Montmartre đã bị phá hủy hoặc bỏ hoang trong một thời gian dài khi mà cộng đồng tu sĩ ở đây bị chính quyền cách mạng Pháp đuổi đi vào cuối thế kỷ 19. Không còn bàn tay chăm chút của con người, nho bị chết và thửa ruộng phải đối mặt với nguy cơ bị xóa sổ.
Rất may là vào đầu thế kỷ 19, với tâm huyết của những nhà làm nho và sự bảo hộ của chính quyền địa phương, người ta cho gây dựng lại khu vườn với những loại nho mới, pha tạp cabernet, pinot noir, sauvignon và một số lai tạp khác từ tỉnh lẻ. Vườn nho Montmartre nhờ thế đã tìm lại ánh hào quang xưa kia.
Tôi được biết Montmartre sản xuất dòng rượu vang trắng, biệt hiệu “clairet” và rượu vang đỏ biệt hiệu “piquette”. Hàng năm, người ta chỉ sản xuất ra khoảng hơn 800 lít rượu và chỉ bán ra ngoài dưới dạng bán đấu giá vào thời điểm đầu tháng 10 hàng năm. Tất cả số tiền thu về sẽ được tái đầu tư vào những hoạt động từ thiện hay an sinh xã hội trong khu vực quận 18, nơi đồi Montmartre tọa lạc.
Ngôi làng lãng mạn này cứ tồn tại một cách yên bình cho đến khi Paris chuyển mình và phái đối mặt với quá nhiều biến động cả về văn hóa, chính trị và xã hội. Thủ đô của nước Pháp vào giai đoạn nửa cuối thế kỷ XX đã chứng kiến một cuộc cách mạng lớn về quy hoạch đô thị.
Bùng nổ dân số cộng với việc quản lý rủi ro bệnh tật và quy hoạch khu nghĩa trang đã khiến cho chính quyền thành phố Paris phải đau đầu trong việc làm thế nào để mở rộng diện tích khu dân cư một cách có bài bản. Rất nhiều ngôi làng xung quanh Paris, trong đó có Montmartre đã được sáp nhập vào nội thành. Và thế là Montmartre, từ chỗ là một ngôi làng hoàn toàn độc lập đã trở thành một khu phố của nội thành Paris. Số phận Montmartre đã may mắn hơn so với đại đa số ngôi làng khác bị sáp nhập, thay vì bị san phẳng để đáp ứng kế hoạch xây dựng đường đại lộ lớn hay những căn hộ, Montmartre được đặc cách giữ nguyên dáng vẻ vốn có của mình.
Chúng ta đang ở giai đoạn đầu thế kỷ XX, thời kỳ bản lề giao thoa giữa cũ và mới, giữa luồng tư tưởng văn hóa chính trị cũ và những thế hệ mới nhiều hoài bão hơn. Đây chính là thời kỳ sản sinh ra những nhân tài nghệ thuật như Dali Salvador, Van Gogh hay Pablo Picasso. Tiếc thay, những quan niệm cổ hủ về nghệ thuật và của xã hội thời bấy giờ chưa chấp nhận giá trị nghệ thuật của họ.
Và vì thế, họ bị hắt hủi, phải lui về sống ở đồi Montmartre, nơi vẫn được coi là khu vực có tiền thuê nhà rẻ bậc nhất Paris vào đầu thế kỷ XX. Bối cảnh này giải thích vì sao Montmartre thu hút khá nhiều nghệ sỹ trong nước và quốc tế lui đến đây tôi luyện tài năng để chờ ngày tỏa sáng. Montmartre vào thời kỳ này chứng kiến những căn hộ hay studio được một loạt nghệ sỹ thuê để làm nơi làm việc hay tìm kiếm ý tưởng sáng tác và họ dường như trở thành những vị hàng xóm thân thiết của nhau. Họ cần tìm một cộng đồng có cùng hoàn cảnh với mình, tìm một nơi giao lưu để bàn luận phân tích nghệ thuật.
Để phục vụ cho nhu cầu ấy, một số quán cà phê, quán ăn hay đại loại như vậy sinh ra vào đầu thế kỷ XX. Một trong những số ấy, quán Lapin Agile vẫn còn tồn tại đến ngày hôm nay. Có một câu chuyện khá thú vị về cái tên của quán này. Số là vào những năm 1860, đây đã từng là một quán ăn với món đặc sản là thịt thỏ xào áp chảo. Khi nhà hàng được bán lại cho một họa sỹ tên Gill, ông này đã nảy ra ý tưởng vẽ một bức tranh biếm họa có hình con thỏ nhảy ra khỏi chảo như là biển hiệu của quán.
Và thế là quán có cái tên le lapin à Gill (con thỏ của Gill), sau này được viết tắt thành Lapin Agile. Từ quán ăn, đây trở thành nơi giao lưu không chỉ giữa nghệ sỹ với nhau mà còn cả ca sỹ nữa. Lapin Agile cũng biểu diễn show cabaret nhưng nó có một cái gì đó rất khác so với những show diễn tại Moulin Rouge. Có ba điểm chính mà tôi thấy ở đây: thứ nhất là không gian của Lapin Agile nhỏ hơn nhiều so với Moulin Rouge nhờ thế tạo sự thân thiện hơn với khách đến xem, thứ hai Lapin Agile vẫn giữ được phong cách nghệ thuật gốc của nó từ những năm 1860 so với Moulin Rouge được tạo ra sau đó với chủ đích thu hút đối tượng khách khác, và thứ ba là những tiết mục biểu diễn ở đây 100% bằng tiếng Pháp với những bài hát trữ tình Pháp, một cái gì đó thuần khiết văn hóa Pháp hơn Moulin Rouge, nơi có phần bị quốc tế hóa nhiều hơn. Nếu như bạn là một người ưa thích du lịch để khám phá văn hóa và trải nghiệm, Thái Balo tin rằng Lapin Agile sẽ không làm bạn thất vọng.
Một số nơi ở hay studio ấy đã được trùng tu và chuyển hóa thành viện bảo tàng ngày nay, nơi du khách có thể tham quan và tìm hiểu cuộc sống thường ngày cũng như quá trình làm việc của những vị nghệ sỹ kể trên.
Trong số đó phải kể đến Viện Bảo Tàng Montmartre, nơi làm việc của họa sỹ Auguste Lenoir, Le Bateau Lavoir studio của Pablo Picasso, hay viện bảo tàng Dali Salvador vinh danh vị họa sỹ này.
Vậy đó, từ vai trò là một ngôi làng cổ thiên về tính chất tôn giáo, Montmartre dần chuyển mình và trở thành một điểm đến của nghệ thuật vào những thập niên đầu thế kỷ XX. Và có lẽ đây sẽ còn là một thương hiệu còn tồn tại lâu dài với Montmartre. Nói một cách khác, Montmartre dường như là biểu tượng hình ảnh của một Paris hoài cổ và lãng mạn.
Chẳng vì thế mà nơi đây luôn được chọn là một trong những cảnh quan phổ thông nhất trong hầu hết các bộ phim điện ảnh. Để tôi nhớ lại xem nhé: một loạt bộ phim của Pháp như La Raffle, le fabuleux destin d’Amélie, Paris je t’aime, hay bộ phim Hollywood midnight in Paris.
Ngay cả những chiếc cối xay gió, xưa kia vốn dĩ là một công cụ làm việc thường ngày của người dân, thì ngày nay đã trở thành một biểu tượng du lịch, một cái gì đó được lãng mạn hóa chăng? Ai mà chẳng biết đến cối xay gió Moulin Rouge, nơi du khách đến xem show diễn cabaret. Nhưng không mấy ai biết rằng cái cối xay gió ấy không có mối liên quan gì đến cối xay gió của Hà Lan. Nó chủ yếu gợi nhớ đến một thời kỳ mà xung quanh đồi Montmartre có đến hơn 30 chiếc cối xay gió khác nhau, một công cụ cho phép người dân nghiền bột mỳ và vắt nho làm rượu, những thứ đặc thù của nghề nông.
Tại Montmartre ngày nay, chỉ còn sót lại một chiếc cối xay gió đúng chất, đó là Moulin de la galette, nằm khuất một góc. Có một sự khác biệt không nhỏ giữa Moulin Rouge, nơi dành cho dân Paris nhà giàu hay du khách nước ngoài, và Moulin de la galette, nơi dành cho người Paris thuần túy đến đây tản bộ vào dịp cuối tuần. Cối xay gió này gần như là một sự tái hiện sống động bản sắc văn hóa của Montmartre vào thời kỳ đầu thế kỷ 19.
Đó là thời kỳ mà cối xay gió, dù không còn duy trì chức năng nông nghiệp, đã được chuyển hóa thành một kiểu nhà hàng nơi mà người Paris có thể đến nhảy nhót và giải khuây. Bức họa nổi tiếng của họa sỹ Auguste Renoir đã miêu tả rất rõ điều ấy.
Hơn một thế kỷ trôi qua kể từ thế hệ của những Pablo Picasso hay Van Gogh, nhưng âm hưởng nghệ thuật và di sản văn hóa họ để lại vẫn còn đươc khắc sâu trên từng con phố của Montmartre. Bạn sẽ dễ dàng nhận ra điều này khi đến quảng trường Place du Tertre.
Tại khu vực nhộn nhịp này, không có thể nhận ra sự có mặt của vài chục họa sỹ đang cặm cụi thực hiện tác phẩm tranh của mình. Các tác phẩm ấy có thể là tranh phong cảnh Paris hoặc tranh truyền thần hoặc tranh biếm họa của chính khách du lịch. Họ sẽ luôn lấy làm hân hạnh vẽ cho bạn một bức chân dung của chính bạn, trong khoảng 40 phút gì đó.
Quảng trường Place du Tertre thực sự là trái tim văn hóa của ngọn đồi Montmartre. Dù bạn có đi qua con đường nào thì mọi nẻo cũng sẽ đưa bạn đến nơi náo nhiệt này. Ngoài sự góp mặt của các họa sỹ, đây cũng là nơi tập trung rất nhiều nhà hàng và quán cà phê.
Sau hơn một tiếng tản bộ trong khu Montmartre, đây là điểm dừng chân lý tưởng để uống nước giải khát, có thể là một cốc bia hoặc đơn giản là một ly cà phê, và ngắm nhìn dòng người qua lại giống như những người dân Paris vẫn thường làm.
Nói đến đây, chắc hẳn bạn sẽ thắc mắc tại sao tôi chưa đề cập đến tòa thánh Sacré-Coeur, một công trình kiến trúc nổi bật rõ nhất trong quần thể khu vực đồi Montmartre này. Nhìn từ xa, những mái vòm của công trình này trông giống như những chiếc kem ốc quế, một cái gì đó của Disneyland. Tuy nằm ở vị trí mà ai cũng biết đến, với dáng vẻ bề ngoài toàn màu trắng, đây là một công trình kiến trúc còn trẻ tuổi, được xây dựng muộn hơn rất nhiều so với thâm niên gần 1000 năm của toàn khu phố. Dự án xây dựng Sacré Coeur vào năm 1914 đã gặp không ít búa rìu dư luận vì tính hài hòa của nó trong tổng thể hoài cổ của toàn khu phố Montmartre.
Để kết luận bài viết này, Thái Balo biết Montmartre sẽ luôn là một trong những điểm đến không thể bỏ của Paris, ngoài những tháp Eiffel, nhà thờ đức bà Paris, khải hoàn môn, viện bảo tàng Louvre hay đại lộ Champs-Élysées. Điều mà Thái muốn nhấn mạnh ở đây, đó là cách mà chúng ta trải nghiệm và tham quan Montmartre. Rất nhiều khách du lịch đến đây chỉ với mục đích đón hoàng hôn và ngắm nhìn Paris lãng mạn mỗi khi những ánh nắng ửng hồng từ xa rọi lên tháp Eiffel. Nhưng hãy luôn nhớ rằng Montmartre không chỉ có thế. Đây còn là cả một khu vực vẫn còn giữ được dáng vẻ hoài cổ của Paris cuối thế kỷ XIX, một khu vực của nghệ thuật, một nơi xứng đáng để giữ chân bạn lại lâu hơn là việc chỉ đến để ngắm hoàng hôn.
Tôi biết, bạn sẽ tiếp cận Montmartre từ phía nam, để rồi sẽ ngay lập tức là miếng mồi ngon của những anh chàng bán hàng rong gốc Châu Phi tiếp cận bạn để kết bạn, buộc vòng lắc và đòi bạn 5 euro.
Tôi biết, bạn sẽ lảng tránh họ để bắt cáp treo để rồi sẽ lại rơi vào bẫy của những kẻ móc túi chuyên lảng vảng ở quanh trạm soát vé. Và tôi cũng biết bạn sẽ phải chui vào cáp treo, bị nhồi như những con vịt cùng với hàng tá khách du lịch khác để đạt được thỏa nguyện đón hoàng hôn trên đỉnh đồi.
Vì đặc thù nằm trên một quả đồi với sườn dốc nhiều bậc thang, việc ngại phải leo lên leo xuống là điều dễ hiểu, nhất là khi bạn đã trải qua một ngày dày đặc chương trình đi lại, lên xuống tàu điện ngầm. Việc đi cáp treo là phương tiện dễ dàng nhất rồi.Nhưng nếu phải gặp những cảnh phản cảm kể trên, có thể bạn sẽ nghĩ lại và tìm đến một phương án khác để tiếp cận Montmartre? Vẫn có những cách tiếp cập nhẹ nhàng hơn, giúp bạn lúc nào cũng thảnh thơi ngắm nhìn những ngôi nhà cổ và tản bộ qua những con phố nhỏ, thay vì phải chăm chăm vào túi xách đề phòng móc túi.
Thái balo
0 nhận xét:
Đăng nhận xét